Sigara Bağımlılığı Tedavi Yöntemleri

Sigara bağımlılığı tedavi yöntemleri nelerdir ?
   
Sigara neden bağımlılık yapıyor?

Tütün ürünleri kullandığınızda, nikotin hızlı bir biçimde kan dolaşımına karışır. Vücudunuza girdikten on saniye içinde de beyninize ulaşır. Beyninizde adrenalin salınımına neden olur, haz duygusu ve enerji yaratır. Haz duygusu çabucak kaybolur, yorgunluk hissi oluşur ve o haz için tekrar nikotin alma ihtiyacı hissedersiniz. Haz almak için her nikotin tüketişinizde toleransınız yükselir ve nikotinin hoşa giden etkileri için artık daha fazla sigara tüketmek zorunda kalırsınız. Bir süre sonra keyif veren yanları yok olur ve kendinizi normal hissedebilmek için nikotin tüketir halde bulursunuz. Böyle bir durumda nikotin almadığınızda: anksiyete, huzursuzluk, baş ağrısı ve sinirlilik gibi yoksunluk belirtileri sergilersiniz.

Her ne kadar son yapılan araştırmalarda sigara bırakma hattı gibi destek servisleri, dumansız hava sahası (sigara yasağı) gibi alınan yasal önlemler ve sigara fiyatlarındaki artışlarla birlikte sigara kullanımının geçmiş yıllara nazaran azaldığı ortaya konsa da sigaraya alternetif birçok ürün piyasada bulunmaktadır. Tütün kullanıcıları için günümüzde; farklı sigara çeşitleri, farklı ince ve kalınlıkta purolar, nikotin bandı, nikotin sakızı, elektronik sigaralar (e sigara), nargile vb. ürünler sigara yerine tüketilmektedir. Bu ürünlerden birçoğu üzerinde yapılan araştırmalar hala sınırlı sayıdadır ve beden üzerindeki uzun vadeli etkileri öngörülememektedir. Aynı zamanda bağımlılığın davranışsal yönü(sigara içme davranışı) farklı ürünlerle pekişmeye devam etmektedir.



Sigaranın İçindekiler

Sigara içmek bir yana, sigara dumanına pasif içici olarak maruz kalmak bile ciddi sağlık riskleri taşımaktadır. Sigara dumanı 7000’den fazla kimyasal madde ve bileşiklerini içerir. Yüzlercesi toksik etki yaratır ve bir kısmı sıklıkla akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türüne neden olur.

Sigaranın Zararları Nelerdir?

Sigara içmeyenlerde ile karşılaştırıldığında, sigara kullanan kişilerde iki ila dört kat daha fazla koroner kalp hastalığı ve iki ila dört kat daha fazla inme geçirme riski bulunmaktadır. Akciğer kanserine yakalanma riski erkeklerde 23, kadınlarda 13 kat daha fazla artmaktadır. Kronik obstrüktif akciğer hastalığından ölme ise (örneğin kronik bronşit ve amfizem gibi) 13 kata kadar daha fazla risk içermektedir. Hipertansiyon, şeker hastalığı kalp hastalığı ve astım gibi hastalıklara uzun süreli nikotin kullanımı yol açabilmekte ya da bu hastalıkların ilerlemesine sebep olmaktadır.

Sigara Bağımlılığının Tedavisi:


Birçok kişi sigarayı bırakmak istediğini söylemesine rağmen, bu isteği eyleme geçirebilmek kolay olmamaktadır. Bunun yanısıra bırakan kişilerin bir süre sonra çeşitli gerekçelerle tekrar kullandığı sıklıkla görülmektedir. Bu duruma en çok yol açan faktörlerin arasında destek almaksızın kendi başına bırakmayı denemek ve süreç içinde motivasyonunu yitirmek gösterilebilir. Bırakma girişimlerinin hüsranla sonuçlanmaması adına tedavi, bağımlılığın fizyolojik ve psikolojik (düşünsel, duygusal ve davranışsal) doğasına uygun biçimde çok yönlü olarak yürütülmelidir.

Sigarayı bıraktıktan sonra: mide ağrısı, kabızlık, gaz sancısı, öksürük, boğaz kuruluğu, çökkün duygudurum, yorgunluk, uykusuzluk, açlık hissi ve sinirlilik gibi yoksunluk belirtileri görülebilmektedir. Bunların birçoğu bırakma sonrası iki ila dört hafta içinde yok olur. Buna rağmen; sigaraya yönelik can çekmesi/aşerme (craving) çok daha uzun sürebilmektedir. İlaç tedavisi ve gerekli durumlarda nikotin yerine koyma tedavileri gibi ek yöntemlerle kişinin yaşadığı yoksunluk belirtileri en aza indirilerek tedaviye uyumu kolaylaştırılır.

İlaç tedavisine paralel olarak yürütülen psikoterapide ise kişinin ayrıntılı tütün kullanım geçmişi alınarak bırakmasının önündeki engeller (tetikleyiciler, nüks nedenleri vb.) tespit edilir ve bırakmasını kolaylaştırabilecek yeni yöntemler geliştirilir. Aynı zamanda, kişinin problem çözme ve duygularla başa çıkma becerilerinin arttırılması ve motivasyonunun canlı tutulması da terapinin ana hedeflerindendir.

Sigara içen ve sigarayı bırakmak isteyen bir kişinin öncelikle bunu içtenlikle ve kesin bir kararlılıkla istemesi gerekir. Bırakacağına inanması, bırakmaya niyet etmesi ve ardından da bırakma konusunda harekete geçmesi gerekir. Bazı şanslı sigara içicileri kendi kendilerine düşünüp taşınıp, hiç bir profesyonel yardım almadan sigarayı kendi kendilerine bırakabilir ve asla bir daha tekrar içmezler. Bu şanslı kişiler ancak on kişiden bir kişidir. Çoğu sigara içicisinin ise sigarayı bırakabilmeleri için yardım almaları gerekir.

Sigarayı bırakmak için gerekçelerinizi belirleyin

 Uzun ve sağlıklı bir ömür yaşamak ve gelecekte de sağlık sorunlarıyla boğuşarak yaşamınızın zehir olmasını istemiyorsanız sigarayı bırakmalısınız. İnsanlar genel olarak şu nedenlerle sigarayı bırakmak isterler: Sağlık sorunlarıyla karşılaştığı için, sağlığının gelecekte bozulmasını istemediği için, eşi veya çocuğunun sağlığının etkilenmemesi için, parasal yükü için, eşinin, çocuğunun, patronunun veya arkadaşlarının baskısıyla, sosyal baskı ve yasal kısıtlamalar v.b. gibi. Bu nedenler içinde insanı sigara bırakmaya ve yeniden başlamasını engellemeye yönelten en önemli neden sağlıktır. Özellikle geçirilmiş bir zatürre, bronşit ve kalp krizi sonrası bırakma oranı çok yüksektir. Bir musibet bin nasihatten iyidir diyen ataların bu sözünden ders alıp başınıza bir musibet gelmeden ve işi işten geçmeden sigarayı bırakın.


Lütfen mazereti bırakın

Sigara bağımlısı olan kişi ya sigaranın zararlarının farkında ve bırakması gerektiğinin bilincindedir ve kurtulmak için çeşitli girişimlerde ve denemelerde bulunur. Veya bunu kabullenemez ve “sigaradan hoşlanıyorum, bu benim kişisel seçimim ve sigara içme özgürlüğüme kimse karışamaz, beni rahatlatıyor, o benim arkadaşım, zaten bir sebepten öleceğiz, bırakırsam kilo alırım” gibi çeşitli mazeret ve bahanelere sarılarak kendini kandırır.



Sigaraya karşı bakış açınızı değiştirin

İnsanoğlu dar bir bakış açısından kurtulup etrafına ve yaptığı davranışlara geniş bir açıdan bakabildiği zaman, gerçeklerin daha çok farkına varabilir. Sigara içmek gibi hem kendisine hem de çevresine zarar veren davranışların tam olarak farkına vardıkça, bırakma konusunda isteği ve kararlılığı da o oranda artacaktır.

Sigara dost gibi görünen bir düşmandan farksızdır

Sigara, size keyif aldığınızı zannettirirken aslında siz farkına varmadan kuyunuzu kazıyordur. Sigara içen kişi ağaca çıkıp, bindiği dalı kesen birinden farksızdır. Yaşamak için bu vücuda ihtiyacımız varken sigara içerek onu zehirlediğimizi unutursunuz. Sigaranın içindeki keyif veren zehirli maddeye yani nikotine beyin alıştığı için, sigara dumanını içinize çekerken onunla birlikte 4.000 kadar zehirli maddeyi de beraber içeri alırsınız. Tıpkı bir truva atı gibi.


Sigara sıkıntınızı ve üzüntünüzü gidermez

İnsan yaşamı olumlu ve olumsuz birçok olayın ardı ardına sürekli yaşanması ile geçer. Her olumsuz olay insanı üzse de insana birçok yeni şey öğretir. İnsan yaşamında sıkıntılı dönemler yanında mutlu olunan dönemler de olduğunu unutmamak gerekir. Zaman en iyi ilaçtır. Sıkıntılı ve üzüntülü bir sırada içtiğiniz sigara sorununuzu çözmez ve üzüntünüzü gidermez. Tıpkı evdeki çöpleri ve tozları halının altına süpürmek gibi geçici bir çözüm yoludur ve sorunların birikmesine, baş edilmeyecek kadar büyümesine ve sonunda da patlamaya yol açabilir. Sigara içmeyenler bu nedenle daha sabırlı ve sorunların yıkıcı etkisine karşı daha dayanıklıdırlar.

Sigarayı bırakınca kilo almaktan korkmayın

Sigarayı bırakınca kilo alma korkusu yüzünden sigara bırakmayı erteleyen birçok kişi olmasına rağmen, olay hiç te abartıldığı gibi değildir. Yapılan araştırmalara göre sigarayı bırakanların ortalama 3 te 1'i kilo alırken 3 te 1'i kilo vermekte ve 3 te 1'inin de kilosu değişmemektedir. Kilo almaya eğilimi olan kimselerin sigarayı bırakma sürecinde birkaç kilo alabileceklerini öngörerek kalorili yiyecekler konusunda daha dikkatli olmaları ve hareketlerini daha çok artırmaları ve metabolizmanın sigaradan kurtulurken uyum sağlamasını kolaylaştırıcı şekilde gerekli davranış değişikliklerini yapmaları gerekir. Bu dönemde karbonhidrat alımını kısıtlamak, bol bol su içmek ve yürüyüş yapmak gerekir. Abur cubur atıştırma huyundan da vazgeçmek gerekir. Bir süre sonra metabolizma normal hızına erişince ve uyum sağlayınca problem kalmayacaktır.


Profesyonel yardımla sigarayı bırakmak

Sigara bıraktırma polikliniklerinden yardım almakla mümkün olur. Sigara bıraktırma polikliniğine başvurduğunuzda akciğer muayenesi ve çeşitli tetkikler yapılarak kontrolden geçirilirsiniz. Nefesinizdeki karbonmonoksit düzeyi ölçülür. Sizin sigara alışkanlığınız ile ilgili sorulan çeşitli sorularla bağımlılığınızın tipi yani fiziksel bağımlılığın mı psikolojik bağımlılığın mı ön planda olduğu belirlenir. En uygun bırakma yöntemi doktorun önerisiyle sizin de onayınızla seçilerek tedavi sürecine başlanır. Belirli aralıklarla kontrole çağrılırsınız. Bu kontrollerde size destek sağlanır ve yol gösterilir.

Sigara bırakmada kullanılan ilaçlar

Sigarayı bırakmada uzun zamandır kullanılan nikotin bantı, nikotin sakızı gibi nikotin yerine koyma tedavileri yanında son yıllarda Bupropion ve Vareniklin gibi sigara bırakmayı kolaylaştırıcı ilaçlar geliştirilmiştir. Her ilacın yararları yanında yan etkileri de olabileceği ve doktor gözetiminde kullanılması gerektiği hatırdan çıkarılmamalıdır. Doktor tavsiyesi olmadan kendi başınıza eczaneden alarak bu ilaçları kullanmaktan kaçınmalısınız. Özellikle son zamanlarda tv kanallarında bol bol reklamı yapılan bitkisel kökenli sigara bırakma ilaçlarının para tuzağı olabileceğini unutmayınız. Paranızı boş yere harcamakla kalmazsınız, bırakma konusunda cesaretiniz de kırılabilir.


Hipnoz da sigara bırakmaya yardımcı olabilir

İlaç tedavilerinin yanında onlara destek olarak veya tek başına motivasyonu artırmak amacıyla hipnoz gibi tamamlayıcı tıp yöntemlerinin kullanılması sigara bırakılmasına yardımcı olabilir. Bu konuda yapılmış birçok bilimsel çalışma vardır. Hipnoz bu konuda eğitim görmüş deneyimli profesyonel sağlık mensuplarınca yapıldığında nispeten zararsız ve bilinen önemli yan etkisi olmayan bir yöntemdir.


Sigarayı bıraktıktan sonra tekrar başlamamak için dikkatli olun

Tekrar başlamamak için “bir kereden bir şey olmaz” sözünü kafanızdan atın ve arkadaşlarınız içmeniz için ısrar etseler de çekinmeden “hayır ben sigarayı bıraktım” deyin. Üzüntülü veya sıkıntılı bir anınızda içtiğiniz bir tek sigaranın bile yeniden bu azılı düşmanınıza esir olmanıza yol açabileceğini unutmayın.